دانش تجهیز طب آسا

تجهیز تخصصی مطب دندانپزشکی

دستگاههای مورد نیاز مطب دندانپزشکی

دستگاهها و تجهیزات مورد نیاز مطب دندانپزشکی و لابراتوارهای دندانپزشکی

دستگاههای مورد نیاز مطب دندانپزشکی

1- یونیت دندانپزشکی
2- صندلی یونیت
3- تابوره
4- کمپروسور
5- لایت کیور
6- اپکس فایندر
7- پالپ تستر )قدیمی( : تعیین پوسیدگی
8- بیدز یا دستگاه التراسونیک
9- کویترون
10- رادیولوژی پری اپیکال PA
11- تاریک خانه
12- اتوکلاو
13- فور یا آون
14- سر توربین
15- ایر موتور
16- سر آنگل
17- هند پیس
18- قلم جرم گیری
19- میکروموتور
20- موتور آویز
21- ویبراتور
22- تریمر
23- آرتی گلاتور
24- کوره پخت آکریل

25-  دایکاست
26- سانترسفیوژ
27- سند بلاست
28- ساکشن جراحی
29-  آمالگاماتور

کاربرد دستگاههای فوق و نحوه استفاده از آنها، عیوب و چگونگی رفع عیب دستگاههای مورد نیاز مطب دندانپزشکی 

یونیت دندانپزشکی
یونیت وصندلی دندانپزشکی ابزار اصلی کار دندانپزشکی می باشد. ورودی های یک یونیت شامل ترکیبی از هوا ،آب و
برق می باشدکه با استفاده از ترکیب آنها حرکات مکانیکی ، کنترل های الکترونیکی و الکتریکی به کار خواهند افتاد.
الکترونیک نیز در این یونیت و در بعضی از دستگاهها جایگاه ویژه ای دارد. از جمله چراغ و قسمت فرمان کابل کشی
داخل یونیت و صندلی را می توان نام برد.
کیت فرمان ، کیت چراغ و کیت فرمان قسمت ساکشن و کراشوار و لیوان پر کن معمولا الکترونیک هستند.
4
اشکال مختلف صندلی از نظر ظاهری و سیستم کار
-1 پایه ستونی
-2 نوع Z
-3 به صورت هیدرولیکی : جک هیدرولیکی دارد.
-4 به صورت الکترومکانیکی: به جای پدال به وسیله یک کوتور الکتریکی و تعداد 4 عدد شیربرقی حرکات صندلی
را با آن تنظیم می کنیم.
-5 سیستم X : اکثرا هیدرولیکی
از نظر سیستم محرکی
-1 پایه : ثابت
-2 بدنه : متحرک
-3 تشک : متحرک به سمت بالا و پایین
-4 پشتی : متحرک به صورت عقب و جلو
حرکت صندلی و پشتی
-1 بالا رفتن صندلی
-2 پایین آمدن صندلی
-3 عقب رفتن پشتی
-4 جلو آمدن صندلی
-5 بالا رفتن صندلی و عقب رفتن پشتی همزمان
-6 پایین آمدن صندلی و جلو آمدن پشتی همزمان
ابزار تراش و سیستم شستشو و خشک کردن دندان
-1 برای جسم نرم : سرتوربین :که تشکیل شده از هد ، بلبرینگ ، پروانه ، شفت ، سه نظام )کاتریج( که دور آن
بین 31111 تا 45111 قابل تغییر است.
-2 برای جسم سخت : ایر موتور : که سر آن به هندپیس یا آنگل متصل می شود. برای تراش جسم سخت. که
این دو دارای هد ، یک سری چرخ دنده می باشد و کاتریج آن شامل بلبرینگ ، چرخ دنده و شفت و ناخنکی
می باشد و دور آن بین 21111 تا 31111 قابل تغییر است.
-3 پوار : یا تمیز کننده می باشد که خود این به سه صورت کار می کند:
5
الف( فقط آب جهت شستشو
ب( آب و هوا : جهت شستشو با قدرت بالا
ج( فقط هوا برای خشک کردن
پوار دستیار:
تابلت )سینی جلوی دست پزشک(
که از دو بازوی متحرک و تابلت تشکیل شده است. در روی تابلت شلنگ های توربین ، ایر موتور ، پوار و نگاتسکوپ
تعبیه شده است.
6
چراغ : این بخش نیز از سه قسمت تشکیل شده است.
الف( پروژکتور
ب( بازوی متحرک
ج( بازوی ثابت
قسمت کراشوار : که این قسمت نیز به چهار قسمت تقسیم می شود.
الف( آب لیوان : برای شستشوی دهان بیمار که در اکثر یونیت ها یک مخزن جهت گرم کردن اب وجود دارد.
ب( کاسه کراشوار : که جهت مکیدن بزاق و اب دهان بیمار می باشد. لازم به توضیح است که این نوع ساکشن با آب یا
هوا کار می کند.
ج( ساکشن
د( پوار دستیار
7
قسمت های تشکیل دهنده ساکشن:
-1 سه راهی ساکشن
-2 شلنگ مکش
-3 شلنگ فاضلاب
-4 سر شلنگی ساکشن
-5 سر ساکشن : یک بار مصرف
-6 شیر برگشت ساکشن
انواع یونیت دندانپزشکی
-1 یونیت قابل اتصال به زمین : پنوماتیک
-2 مینی یونیت : برای استفاده در اتاق عمل ها و لابراتوارهای دندانسازی و دندانپزشکان تجربی
-3 یونیت قابل اتصال به صندلی : نیمه پنوماتیک
-4 میکرو یونیت : میکروینیت ایرموتور دارد ولی مینی یونیت ندارد.
8
قطعات یونیت :
-1 فیلتر
-2 پنومات ها
-3 شیر برقی
-4 ترانس کاهنده
-5 فیوزها
-6 اتجمنتها
-7 هیتر
-8 رگولاتور
-9 بوستر
قطعات پنومات :
-1 دیافراگم
-2 پیستون
-3 فنر
-4 سرشلنگی ها
توضیحی در مورد قطعات اصلی یونیت
-1 فیلتر : از ورود آب ناشی از تراکم هوا به داخل مسیر توربین و ایر موتور جلوگیری می کند و فیلتری که در
مسیر آب قرار دارد از ورود املاح رسوب گذار در مسیر توربین و ایر موتور جلوگیری میکند.
-2 پنومات : باز شدن مسیر یک سیال توسط سیال دیگر به وسیله پنومات ها انجام می گیرد.
-3 شیر برقی : همانطور که از نامش مشخص است برای باز و بسته شدن آب یا هوا از شیر برقی استفاده می شود
که تشکیل شده از قسمت های زیر :
الف( قاب ظاهری
ب( بوبین
ج( پیستون
د( فنر
ه( واشر لاستیکی که سوراخ بسیار کوچکی دارد )دیافراگم(.
9
-4 ترانس کاهنده : این ترانس برای قسمت های مختلف یونیت ولتاژهای مختلف تولید می کند. مثلا برای شیر
برقی 12 ولت و 24 ولت و برای لامپ چراغ هم همین ولتاژ ها را تولید می کند.
-5 فیوزها : همانطور که می دانیم برای جلوگیری از سوختن لوازم برقی یونیت در مسیر آنها فیوز با توجه به آمپر
مورد نیاز قرار می گیرد.

-6 اتچمنتها : برای اتصال شلنگ ها و دیگر لوازم یونیت به یکدیگر از اتجمنت ها استفاده می شود.
-7 هیتر : برای شستشوی دندانهایی که مورد تراش قرار گرفته است به دلیل حساسیت دندان نسبت به سرما از
هیتر برای رساندن دمای آب داخل یونیت مخصوصا آب لیوان به حدود 35 تا 41 درجه از هیتر استفاده می
شود. فقط در یونیت های پارس دنتال دیده می شود.

-8 رگولاتور : از این وسیله برای کنترل فشار آب و هوا )شکستن فشار بین آب شهر و شکستن فشار هوای داخل
کمپرسور( و تنظیم هوا و آب در داخل یونیت استفاده می شود.
-9 شیر پدال : دستگاهی است که برای راه اندازی توربین یا ایرموتور با فشار دادن پا به سمت چپ یا راست
مسیر هوا را برای به حرکت در آوردن موارد فوق باز می کند. در یونیت های نیمه پنوماتیک به صورت تکی و
در تمام پنوماتیک به صورت دوتایی که یکی فقط برای توربین و دومی مخصوص ایرموتور است.

ولتاژهای مختلفی می تواند در سیستم یونیت ها به کار رود:
-1 ولتاژ 221 برای به حرکت در آوردن صندلی و روشن نمودن شیر برقی از آن استفاده می شود.
-2 ولتاژ 111 که در یونیت های قدیمی کاربرد داشت.
-3 ولتاژ 24 که برای روشن نمودن چراغ و شیر برقی از آن استفاده می شود.
-4 ولتاژ 12 که از آن هم برای روشن نمودن چراغ و شیرهای برقی استفاده می شود.
مصارف شیر برقی در داخل یونیت
-1 راه اندازی جریان آب در کراشوار. برای شستن بزاق و مواد اضافی ریخته شده در آن
-2 پر کردن لیوان برای شستشوی دهان بیمار
-3 روشن کردن ساکشن برای مکش آب و بزاق دهان بیمار
ابزار تراش از نظر قدرت و سرعت
-1 برای سرعت بالا از سر توربین استفاده می شود.
-2 برای قدرت بالا از ایرموتور استفاده می شود.
-3 برای قدرت بالا از میکروموتور هم می توان استفاده کرد.
موارد استفاده ابزار و لوازم در لابراتوارهای دندانپزشکی
-1 میکرو موتور پرتابل : میکروموتور قطعه ای است که در دستگاههای جدید به ایرموتور معروف است .
میکروموتور برای چرخاندن آنگل یا هندپیس از یک آرمیچر کوچک ساخته شده ولی ایرموتور همان قطعه است
ولی به جای استفاده از برق از فشار هوا استفاده می کنیم. )یا به طور کلی میکروموتور به وسیله برق کار می
کند ولی ایرموتور به وسیله فشار هوا(
-2 موتور آویز : یک موتور الکتریکی کوچک است که برای تراشیدن آکریل های دندانهای مصنوعی یا خود دندان از
آن استفاده می شود. خرابی موتور آویز شامل : 1 تمام شدن ذغال های آن است که باید تعویض شود. – 2 –
خراب شدن شلاق آن می باشد که تشکیل شده از یک روکش و یک سیم فنری که داخل آن می باشد چنانچه
فلز داخل شلاق پارگی پیدا کندمی بایست شلاق را به طور کامل تعویض نماییم. 3 سوختن موتور یا عدم –
تغذیه آن که در صورت سوختن آن را سیم پیچی می نماییم و در صورت قطع تغذیه الکتریکی از دو شاخه تا
کابل برق گرفته تا پدال آن که به صورت یک پتانسیومتر عمل می نماید. در صورتی که سرعت میکروموتور
یکنواخت بود پدال آن که از دیمر استفاده شده می بایست آن را تعمیر نماییم.
11
-3 ویبراتور :جهت ریختن گچ داخل قالب استفاده می شود و با لرزش خود موجب از بین رفتن حباب های داخل
گچ ریخته شده درون مفل می شود. مفل : یک ظرف مربعی شکل که دو سر آن باز می شود این ظرف معمولا
از فلز برنج استفاده شده و برای پختن دندانهای پروتز یا فک کامل از آن استفاده می شود.
-4 تریمر : برای سائیدن پروتز و گچ قالب گیری شده می باشد. )همان فرز می باشد.(
-5 آرتی گلاتور : گچ قالب گیری شده را برای چیدن دندان به آن وصل می کنند ، فلزی مانند فک می باشد که
گچ قالب دندان را روی آن می چسبانند تا بتوانند دندانهای مصنوعی را روی فک آن قرار دهند.
-6 کوره پخت آکریل : جهت پختن و آماده شدن دندان مصنوعی از آن استفاده می شود ، در بعضی از
دندانپزشکی ها از یک ظرف روغن نباتی استفاده می کنند که داخل آن آب ریخته و مفل ها را داخل آن قرار
می دهند تا حدود نیم ساعت جوشانده شود تا مومی که به جای آکریل دندانها را روی آن چیدند آب شود و
آکریل جای آن را مانند یک لثه بگیرد.
-7 دایکاست : دستگاه تزریق مواد مذاب به داخل قالب ها می باشد. )المنتی استفاده می شود.(
-8 سانتری فیوژ : مواد مذاب را به صورت چرخشی داخل قالب می ریزد. )در دندانسازی برای مخلوط نمودن یا
جدا نمودن مواد استفاده می شود.(
-9 سند بلاست : دستگاهی که در آن پروتزهای ثابت ساخته می شود.
11 بیدز : ظرفی است که دارای یک المنت می باشد که دمای آب داخل آن را تا حدود – 61 درجه می رساند و
ابزار مثل فرزها، فایلها و دیگر ابزار تراش را داخل آن می ریزند و کمی مواد ضدعفونی کننده به آن اضافه می کنند
تا جرم ناشی از مواد پرکردن یا پانسمان دندان داخل بیدز خیس خورده و حالت شستشو به خود بگیرد که در
تکنوژی جدید جای آن را دستگاه اولتراسوند گرفته است که این دستگاه به وسیله قطعه پیزوالکتریک به آب داخل
آن موج وارد می کند تا وسایل و لوازم شسته شوند.

خرابی این دستگاه : 1 می توان المنت آن باشد، که –
تعمیرات راجع به المنت را قبلا گفته ایم و در صورت موج نینداختن به آب داخل آن، مربوط می شود به کریستال
هایی که در آن وجود دارد در این صورت سوکت سرکریستال را به وسیله اهم متر ولتاژ می گیریم در صورتی که
ولتاژ بود می دانیم که کریستال شکسته یا سوخته است که باید تعویض شود و در صورتی که ولتاژ به کریستال
نمی رسید قطعه معیوب را به وسیله اهم متر پیدا و تعویض می نماییم.
تابوره : صندلی چرخداری است که دندانپزشک روی آن می نشیند و دارای دسته ای در پشت کمر که قابلیت تنظیم
به بالا و پایین را دارد. از دیگر مزیت های آن این است که دارای جک مخصوص برای بالا و پایین بردن ارتفاع صندلی به
اندازه دلخواه پزشک می باشد.
12
رگولاتور : قطعه است که به وسیله آن می توان فشار یک سیال را کم یا زیاد یا تنظیم نماییم این قطعه از :
یک قاب ظاهری ، یک شفت جهت تنظیم فشار ، یک پیج برای تغییر دادن فشار از خارج و یک دیافراگم ساخته شده
است.
خرابی این قطعه می تواند از : رسوب گرفتن شفت باشد یا پاره و فرسوده شدن دیافراگم باشد که در صورت گرفته
شدن شفت می توانیم آن را جرم گیری نماییم اگر شفت ما فلزی باشد به هیچ عنوان نباید از مواد اسیدی جهت جرم
گیری استفاده نماییم بلکه میتوانیم به وسیله آب جوش و جوش شیرین که مدت 1.5 تا 2 ساعت داخل آب جوش و
جوش شیرین قرار دهیم و مخلوط به دست آمده را روی شعله گاز قرار دهیم بعد از 1.5 تا 2 ساعت جرم آن گرفته
شده بدون آنکه عایق شفت ما تغییر رنگ بدهد و بعد با آب ولرم می شوریم و با هوای فشرده خشک کنیم.
در صورت خرابی دیافراگم که شامل فرسوده شدن یا پاره شدن آن است می توانیم دیافراگم را تعویض نماییم. می
توانیم از تیوپ ماشین به اندازه دیافراگم قبلی ساخته شود. نکته مهم قبل از استفاده تیوپ به عنوان دیافراگم باید تیوپ
را با اتوکلاو استریل کنیم.
شیر برقی : قطعه ای است که با تغذیه الکتریکی مسیر یک سیال را قطع و وصل می نماید.
برای تست شیر برقی که سوخته است یا نه می توانیم اهم متر را روی حالت دیود قرار دهیم و دو سر پروپ آن را روی
دو سر فیش شیر برقی قرار می دهیم در صورتی که اتصال کوتاه یا بی نهایت شود سالم و در غیر این صورت سوخته
است.
در صورت سوخته بودن باید توجه داشته باشید که اولا ولتاژ شیر برقی همان ولتاز قبلی باشد دوم از نظر ظاهری ورودی
و خروجی شیر برقی مانند قبلی یعنی 91 درجه یه 181 درجه نسبت به ورودی و خروجی باشد.
13
شیر برقی 91 درجه شیربرقی 181 درجه
فشار هوا برای ایرموتور باید 3 تا 3.5 بار باشد ولی فشار هوا برای توربین بین 2 تا 2.5 بار لازم است.
ولتاز شیر برقی 12 و 24 ولت است.
 اگر شیر برقی سالم باشد و ولتاژ مورد نیاز هم به آن برسد ولی هیچ سیالی از آن عبور نکند ممکن است خرابی
های زیر به وجود آید:
-1 گرفتگی فیلتر ورودی آب به شیر برقی :فیلتر ورودی را اگر داخل جوهر نمک و آب بیندازیم تمیز می
شود و بعد با آب بشوریم و استفاده نماییم.
-2 گرفتگی سوراخ های دیافراگم
-3 قطعی آب از شیر برقی هایی که در مسیرهای آب قرار دارند.
14
قطعه پنوماتیک:
این قطعه در هر شکل ظاهری که می خواهد باشد قسمت های مختلف آن به این شرح است:
-1 دربی که سطح مقطع آن بزرگتر از همه باشد محل ورود هوا است و دارای دیافراگم می باشد.
-2 دربی که سطح مقطع آن از اولی کوچکتر باشد محل ورود آب است.
-3 دربی که سطح مقطع خروجی اش از آن دو تا کوچکتر باشد محل خروج آب است.
در صورتی که شفت قطعه پنوماتیک جرم گرفته باشد قبل از فشار دادن پدال هوا ، از شلنگ توربین یا ایر موتور آب
نشت می کند در این صورت یا شفت جرم گرفته است یا اورینگ ته شفت پاره یا فرسوده شده است. در این صورت می
بایست شفت جرم گیری و یا اورینگ تعویض شود.
اگر پزشکی بگوید وقتی که پدال را فشار می دهیم از مسیر آب ، آب و هوا با هم خارج می شود یا به تنهایی هوا خارج
می شود در این صورت دیافراگم پنومات پاره شده که می بایست دیافراگم را تعویض نمود.
15
ساکشن
سه راهی ساکشن قطعه ای است که به حالت استوانه ای درست شده و آن طرف که سر شلنگ کوچکتری دارد محل
ورود آب می باشد و وسط آن که سر شلنگ متوسطی دارد شلنگ ساکشن یا بزاق کش قرار دارد و در قسمت پایین آن
که سر شلنگ بزرگتری دارد محل خروج فاضلاب می باشد. برای ضدعفونی کردن پس از پایان کار هر روز یک لیوان
جوهر نمک را در مدت 5 تا 11 دقیقه سر ساکشن را درون آن قرار می دهیم تا در زمان تعیین شده رسوبات گرفته را از
بین ببرد.
16
انواع ساکشن های موجود در یونیت دندانپزشکی:
1 ساکشن هایی که شیر برگشتی ندارند و برای تمیز شدن مسیر مکش می بایست شلنگ فاضلاب را فشرده نمود –
تا آب برگشت نماید تا آب از شلنگ ساکشن خارج شود تا هر جرم خارجی که در مسیر شلنگ قرار گرفته است خارج
شود.
2 ساکشن هایی که دارای شیر برگشتی می باشند در این ساکشن ها برای شستشوی شلنگ ساکشن از شیر –
برگشتی استفاده می نمایند یعنی با فشار دادن شیر برگشتی مسیر خروج آب را بسته و در نهایت آب اجرام را از مسیر
شلنگ تخلیه می نمایند.
قسمت های مختلف یونیت :
-1 بازوی چراغ و چراغ
-2 بازوی تابلت و تابلت پزشک
-3 نگاتسکوپ
-4 کراش وار
17
-5 تابلت دستیار که شامل پوار آب و هوا ، شلنگ ساکشن ، صفحه کلید تمام فرمان هایی که به صندلی داده می
شود.
-6 باکس یونیت که محل قرار گرفتن رگولاتورها وشیر برقی ها و پنومات ها و … می باشد.
قسمت کراشوار تشکیل شده از :
1 کاسه کراشوار –
2 لیوان پرکن –
توضیح: یونیت ها از نظر باکس به دو دسته تقسیم می شوند:
1 یونیت هایی که باکس آنها به صندلی وصل می باشد. –
2 یونیت هایی که باکس آنها از صندلی جدا می باشد. –
نمودار مسیر هوا در یونیت های نیمه پنوماتیک : )ایرانی(
18
نمودار مسیر آب در یونیت های نیمه پنو ماتیک:
استاندارد قرار گرفتن بازوهای توربین ، ایرموتور و پوار :
به این صورت است که اگر روبروی تابلت قرار بگیریم اولین بازو سمت راست برای توربین است و دومین بازو برای ایر
موتور و بازوی سوم پوار آب و هوا است. در صورت اضافه نمودن یک بازوی اضافی فقط برای توربین استفاده می شود
که بعد از بازوی توربین قرار می گیرد.
بازوی چراغ از سه قسمت تشکیل شده است:
1 قسمت عمودی که ارتفاع چراغ را تعیین می کند و متحرک می باشد. –
2 بازوی افقی که فقط در جهت چپ یا راست حرکت دارد. –
3 سومین قسمت بازو قسمتی است که چراغ به آن وصل شده و حرکت عمودی آن قابل کنترل می باشد به این –
صورت که داخل بازو یک عدد فنر و یک پیچ بلند که از مفصل بازو تا انتهای فنر ادامه دارد ، مهره این پیچ روی فنر دو
نقش اساسی را بازی می نماید اولین نقش آن این است که اگر ما مهره ی روی فنر را سفت کنیم بازو به طرف بالا
کشیده می شود واگر مهره را شل نماییم بازو به طرف پایین حرکت می نماید برای اینکه پزشک یا دستیار چراغ را در
19
یک مکان یا محل آن را رها می کند بایستد باید طوری پیچ فنر سفت شود که کاربر هر جا که دستش را از چراغ رها
کند ، چراغ همانجا قرار بگیرد. در صورتی که چراغ یک یونیت را تعویض نماییم، وزن چراغ قبلی با آنکه تعویض می
نماییم چون کمی متفاوت است به وسیله مهره روی فنر حرکت بازوی چراغ را باید تنظیم کرد.
چراغ یونیت دندانپزشکی: برای اینکه پزشک بتواند از کل نور استفاده بهینه کند باید چراغ و لامپ قابلیت
فوکوس شدن را داشته باشد.
نحوه فوکوس لامپ چراغ یونیت دندانپزشکی:
به این صورت است که سوکتی که به آن وصل شده در پشت چراغ توسط یک پیچ آن سوکت فیکس میشود و برای
انجام دادن حرکت سوکت ولامپ می بایست پیچ آن را شل نموده و لامپ و سوکت آن را آنقدر عقب جلو حرکت دهیم
تا نور چراغ اندازه دهان یک بیمار فوکوس شود آن وقت پیچ پشت را سفت نموده و عمل فوکوس تمام میشود.
چراغ های دندانپزشکی که از یک کنتاکت تشکیل شده که در این حالت از کل ولتاژی که مخصوص لامپ است استفاده
می شود ولی در یونیت هایی که از دو کنتاکت استفاده می شود ولتاژی که به لامپ می رسد یا در حالت کمترین ولتاژ
است که لامپ را روشن می کند و بیشترین ولتاژ که بیشترین روشنایی را داشته باشد.
یونیت هایی که لامپ آنها دو کنتاکت می باشد و از کلید استفاده شده است تقسیم ولتاژ به این صورت است:
اگر لامپ 12 ولت باشد یک ولتاژ 9 ولت داریم و یک ولتاژ 12 ولت.
اگر لامپ 24 ولت باشد یک ولتاژ 18 ولت داریم و یک ولتاژ 24 ولت.
ولی در یونیت هایی که لامپ آن دو کنتاکت می باشد ولی به جای کلید از پتانسیومتر استفاده شده است تقسیم ولتاژ
به این صورت می باشد:
اگر لامپ 12 ولت باشد یک ولتاژ 9 ولت داریم و یک ولتاژ 3 ولت.
اگر لامپ 24 ولت باشد یک ولتاژ 18 ولت داریم و یک ولتاژ 6 ولت.
چون در حالت پتانسیومتر ولتاژ را به ولتاژ اضافه می کنیم.
20
اگر یونیتی دارای دو کنتاکت باشد و در حین استفاده یک کنتاکت آن قطع شده باشد چگونه عیب آن را بر طرف می
کنیم؟
در حالتی که کلید باشد می بایست دو کنتاکت کلید را تست نموده به این صورت که اگر روی یک حالت بگذاریم نور
قوی یکی از پایه های کلید باید مشترک باشد. در حالت نور ضعیف پایه وسط یا پایه مشترک با پایه دیگر کلید باید
اتصال کوتاه شود.
ولی اگر در این حالت آزمون کلید درست درآمد می بایست فیوزهای برد را تست نماییم و در صورتی که فیوزها سالم
باشد می بایست سیم ها را تک تک از کلید تا بورد به وسیله اهم متر اتصال کوتاه نماییم آن سیم که اتصال کوتاه نشد
قطعی دارد که باید تعویض شود ولی چون سیم داخل بازوها از یک کابل سه رشته ای استفاده شده مجبور می باشیم
کل سه رشته را عوض کنیم کابلی که داخل بازوها می باشد شماره 75 سه رشته ای می باشد.
برای تعویض بهترین حالت این است که سر سیم کابل جدید را به کابل قدیم لحیم نماییم و به روی آن یک دور نوار
چسب بزنیم سپس کابل قدیم را مفصل به مفصل کشیده تا کابل جدید جایگزین شود و قسمت آخر بین بازوی افقی و
عمودی می باشد که در این حالت می توانید کابل را از آخرین مفصل وارد باکس یکسره آن را بکشیم.
نقطه فوکوس لامپ یونیت در نیم تا یک متر باشد.
داخل تابلت پزشک یونیت پنوماتیک که شیر برقی ندارد از اتصالات شلنگ استفاده شده است.
ساختمان پدال
21
نشتی هوا از پدال : اگر قبل از وارد کردن فشار هوا خارج شود مشکل از اورینگ آن است.
پدال که می زنیم هوا داره ولی از توربین و ایر موتور هوا نمی رود.
بعد از فشار پدال در نیمه پنوماتیک :
-1 تا شدن شلنگ امکان دارد.
-2 سوختن شیربرقی
-3 قطع تغذیه شیربرقی
-4 در صورتی که از شیربرقی استفاده نشده باشد مثل یونیت فخرسینا از بلوک استفاده شده یا شیر سه طرفه.
22
اگر دو شیر برقی همزمان برق نداشتند :
ابتدا به فیوزهای شیر برقی شک می کنیم بعد از اطمینان از اینکه فیوزها سالم اند سیم های شیر برقی را از برد تا شیر
برقی به طور جداگانه تست می نماییم بعد از سیم ها خود میکروسوئیچ را باید تست کرد تا از سالم بودن آن مطمئن
شد با اهم متر تست می کنیم. بعد از میکروسوئیچ به سراغ خود شیر برقی می رویم ابتدا بوبین شیر برقی را تست
نموده و در صورت سالم بودن بوبین، بوبین را از روی شیر باز می نماییم داخل بدنه شیر یک پیستون و یک فنر وجود
دارد که پیستون وظیفه جداشدن از دیافراگم را دارد تا هوا بتواند از آن خارج شود، در جلوی پیستون یک سوراخ خیلی
کوچک برای خروج هوا وجود دارد در صورتی که جرم گرفته باشد باید جرم آن را تمیز و شیر برقی را دوباره به صورت
اول ببندیم. حال اگر باز هم هوا وارد توربین یا ایر موتور نمی شد بر می گردیم به پدال یونیت. از نظر مکانیکی شلنگ را
تست کرده در صورتی که مسیر هوا را شلنگ بسته باشد باید عیب آن را برطرف نماییم و این بار پس از فشار پدال، هوا
باید از شیر برقی خارج شود تا به ایرموتور و توربین برسد.
نقشه هوا یونیت تمام پنوماتیک:
23
رگولاتور اول برای هوای پوار و رگولاتور دوم برای فشار هوای ایر موتور می باشد.
هوا فشارش توسط رگولاتور تعیین می شود.
رگولاتور فشارش روی 3.5 بار تنظیم شده دندانپزشک تماس می گیره که فشار روی 4 – 5 می باشد مشکل از کجاست؟
بین شفت و دیافراگم جرم گرفته پس رگولاتور را باز می کنیم و جرم را تمیز می کنیم.
فخر سینا : یونیت نیمه پنومات
از روی پدال متوجه می شویم که یونیت تمام پنوماتیک است یا نیمه پنوماتیک.
اگر دو پدال داشت تمام پنوماتیک و اگر یک پدال داشت نیمه پنوماتیک می باشد.
در یونیت پارس دنتال سر راه لیوان هیتر وجود دارد برای اینکه آب ولرم شود برای دندان هایی که به عصب نزدیک
است.
انواع سر توربین :
24
انواع شفت سر توربین:
-1 سه نظام پوش باتن
-2 سه نظام آچاری
-3 آچاری
انواع بولبرینگ های سر توربین از نظر شکل ظاهری:
-1 کاووئی که یک طرف بولبرینگ کاملا صاف و طرف دیگرش نازک تر می باشد.
25
-2 بولبرینگ هایی که دو طرفشان صاف می باشد. در بولبرینگ ساده سر مشکی به سمت بیرون باشد.
-3 بولبرینگ هایی که یک لبه آنها صاف و لبه ای که طرف پروانه می باشد یک زائده به طرف بیرون دارد این
زائده حدود 1.5 تا 1 میلی متر می باشد که روسی می باشد و نوعی از NSK یا RCA
قسمت های مختلف توربین:
توربین تشکیل شده از دو قسمت بدنه که در آن دو لوله یکی برای هوا که گشادتر می باشد و دیگری برای آب که
سوراخ آن کوچکتر می باشد. قسمت هد آن که داخل آن کاتریج قرار دارد.
کاتریج تشکیل شده از سه قسمت:
-1 شفت
-2 پروانه
-3 بولبرینگ
26
کاتریج سه نظام آچاری کاتریج سه نظام پوش باتن
در سر هر کاتریج یا هد و انتهای هر کاتریج روی درب پشت یک اورینگ قرار دارد که در هر مدل سر توربین اندازه آن
فرق دارد.
فرز سرتوربین:
27
آنگل:
از نظر فرز گرفتن به چند دسته تقسیم می شوند:
1 ناخنکی –
2 پوش باتن –
قسمت های مختلف آن:
-1 بدنه اصلی آن که دارای یک لوله شیار دار است.
-2 قسمتی که بدنه اصلی را به کاتریج وصل می نماید این قسمت دارای اکسل می باشد. اکسل قطعه ای است که
تشکیل شده از یک شفت ، دو عدد چرخ دنده ، یک محافظ شفت
کاتریج آنگل:
1 بولبرینگی : بولبرینگ قابل تعویض است. –
2 بوشی : به صورت کامل کاتریج تعویض شود. –
28
کاتریج آنگل تشکیل شده از :
-1 اگر از نوع بولبرینگی باشد: دو عدد بولبرینگ، یک عدد شفت که وسط آن چرخ دنده است و دو سر آن
بولبرینگ قرار دارد.
-2 آنهایی که کاتریج آنها بوشی می باشد: تشکیل شده از دو عدد بوش که جای بولبرینگ قرار می گیرد، یک عدد
شفت که وسط آن چرخ دنده می باشد این نوع کاتریج ها به محض خوردگی بوش ها یا لقی شفت کل کاتریج
آن باید تعویض شود.
ایر موتور air motor :
وسیله ای است رابط بین شلنگ یونیت و ابزارهایی مانند آن هندپیس ، روتاری ، اندولیف ، آنگل
در ایرموتور نیروی هوا به نیروی چرخشی تبدیل می شود و خاصیت ایرموتور این است که حالت گیر بکس عمل می
کند در واقع سرعت را کم کرده و قدرت را زیاد می نماید.
اندولیف:
از نظر ظاهری شبیه آنگل می باشد و تفاوت آن با آنگل فقط در کاتریج آن می باشد. کاتریج آنگل یک استوانه ی گرد
که یک قسمت آن به صورت عمودی دارای یک شیار می باشد و اکسل اندولیف با هم این تفاوت را دارند که در اکسل
آنگل دو طرف چرخ دنده است ولی در اکسل اندولیف یک سر چرخ دنده و یک سر یک دندانه بیشتر ندارد.
29
فرز اندولیف :
هندپیس:
از ابزارهایی است که به ایرموتور وصل شده و فقط از آن در جراحی فک یا دندان عقل استفاده می نمایند در هندپیس
در بدنه هندپیس فقط یک لوله شیاردار می باشد در قسمت سر آن یک شفت توخالی که مانند سه نظام عمل می نماید
این عمل سه نظامی توسط قطعه ای واسطه بین بدنه هندپیس و هد آن در هندپیس ، علاوه بر موارد ذکر شده یک
عدد بولبرینگ هم وجود دارد.
فرز هندپیس:
30
روتاری:
قطعه ای است که با یک واسطه دیگر به ایرموتور وصل شده و کاتریج آن مثل آنگل بوده و اکسل آن مانند آنگل می
باشد با این تفاوت که طول اکسل روتاری از آنگل بلندتر است.
فرز آنگل :
31
انواع فرز:
خرابی های توربین:
-1 گرفتن مسیر آب که به وسیله یک سیم نازک مسیر آن باز می شود.)سیم ترمز دوچرخه یک لایه از آن( برای
باز نمودن مسیر آب توربین از یک رشته سیم ترمز دوچرخه ای استفاده می کنیم.
-2 خرابی بولبرینگ
-3 خرابی شفت
-4 خرابی پروانه
-5 خرابی اورینگ ها
32
اگر شفت نسبت به فرز گشادتر شده بود یعنی فرز به راحتی داخل آن جای می گرفت و بیرون می آمد می بایست
شفت را تعویض نماییم.
اگر سر توربینی شفت آن در حدود 1.5 میلیمتر لقی داشته باشد اورینگ های آن فقط تعویض می شود، ولی اگر بیشتر
از 1.5 میلیمتر باشد علاوه بر اورینگ ها ، بولبرینگ ها را نیز باید تعویض کنیم.
بهترین نوع اورینگ : اورینگی می باشد که از جنس وایتون باشد.
خرابی : اگر پروانه نسبت به شفت گشاد شده باشد باید پروانه آن را تعویض نماییم.
خرابی ایرموتور:
-1 جرم گرفتن فیلتر هوای آن که باعث می شود قدرت و سرعت ایر موتور کم شود. در این صورت قسمت پشت
ایرموتور را باز نموده و فیلتر آن را عوض نماییم به دلیل اینکه فیلتر کمیاب است از مقداری پنبه فشرده شده
استفاده می نماییم.
-2 در اثر قرار دادن ایرموتور داخل اتوکلاو برای استریل نمودن هنگامی که آن را خارج می کنیم باید روغن کاری
شود که این عمل انجام نمی شود و باعث گیر زدن شفت ایرموتور می باشد، برای رفع عیب آن از قسمت بالای
ایر موتور زده و حدود 5 دقیقه صبر می نماییم و بعد ایرموتور را به یونیت وسل کرده و با فشار پدال می بایست
صدای چرخش کاتریج ایرموتور به گوش بیاید اگر این اتفاق نیفتد قسمت بالای ایرموتور را باز نموده و شفت
آن را با دست حرکت می دهیم. بعد با اسپری روغن توربین داخل آن را خوب شستشو می دهیم و ایرموتور را
به یونیت وصل کرده و پدال را حرکت می دهیم تا هر چقدر جرم داخل آن به وجود آمده به صورت ماده سیاه
رنگ خارج می شود وقتی تولید ان ماده سیاه رنگ تمام شد سر ایر موتور را به آن وصل نموده و یک بار دیگر
ایرموتور را امتحان کرده و می توانیم پس از امتحان آن را تحویل دهیم.
فشار هوای ایرموتور 3 تا 3.5 و فشار هوای توربین 2 تا 2.5 می باشد از روی رگولاتور تنظیم می شود ، البته در یونیت
تمام پنوماتیک
اگر دور چپ و راست به سختی انجام شود باید به اندازه کافی روغن بریزیم و بگذاریم بماند تا نرم شود و به راحتی
بچرخد.
3 در صورتی که کاتریج اصلا نچرخد یا شفت کاتریج لق بزند خرابی بلبرینگ است که باید تعویض شود ولی اگر –
اصلا نچرخد می تواند برای پروانه باشد که در داخل سر هد گیر زده است یا در اثر بی اعتنایی کاربر بخار اب اتوکلاو
باعث چسبندگی پروانه به کاتریج می شود که در این حالت می بایست درب بالای ایرموتور را باز نموده و مقداری
اسپری روغن داخل آن زد اگر خود به خود حرکت کرد که درب بالا را می بندیم و 5 الی 11 دقیقه ایر موتور را می
گذاریم با فشار زیاد کارکند روان حرکت کند در صورتی که کاتریج ایرموتور را در می آورید: زیر هر پروانه یک فنر بسیار

کوچک قرار دارد که باید هنگام باز شدن یا بستن مواظب پروانه ها باشید که گم نشود در اینصورت کاتریج را سر جای
قرار می دهیم و قطعه برنجی آن طرفی که دارای دو تا عقب نشینی دایره ای است به طرف ته کاتریج )سمت فیلتر(
قرار بگیرد. چون این دو دایره مخصوص حرکت چپ یا راست کاتریج می باشد.
بعد از محافظ برنجی واشر فلزی قرار می گیرد در انتهای شفت بلبرینگ و قطعه آلومینیومی که سه طرف آن سوراخ
دارد طرف فیلتر و آن طرف که بلبرینگ دارد طرف کاتریج قرار می گیرد سپس پیچ محافظ کاتریج را دور کاتریج و
پوسته می بندیم طوری که شفت بیشتر از 1.5 میلیمتر حرکت طولی نداشته باشد.
در صورتی که پروانه ها به صورت آزاد به طرف بیرون پرتاب نشود پوسیدگی فنر داخل کاتریج می باشد که می بایست
فنرهای پوسیده را تعویض نماییم.

ایراد های دیگر توربین:
پروانه : در صورتی که چند بار برای تعویض بلبرینگ ها پروانه ها را از شفت خارج نموده باشیم پروانه نسبت به شفت
گشاد می شود که در این صورت باید پروانه تعویض شود.
داخل هد توربین دارای دو سوراخ که یکی از آنها کوچکتر و یکی دیگری بزرگتر می باشد، سوراخ کوچک مخصوص
ورود هوا و برخورد آن به پروانه می باشد و سوراخ بزرگتر مخصوص اگزوز هد می باشد تا هوای وارد شده از اگزوز خارج
شود تا اجازه چرخیدن پروانه و شفت را آزاد نماید.
طریقه قرار گرفتن پروانه داخل هد به این صورت است که شیب پروانه می بایست به سمت سوراخ کوچکتر و
پشت شیب پروانه به سمت سوراخ بزرگتر باشد.

سر و ته شفت را چگونه بدانیم :
آن طرف شفت که دارای سوراخ گشادتر می باشد سر شفت محسوب می شود ، فرز درون آن قرار می گیرد و آن طرف
که سوراخش کوچکتر یا یک زائده وجود دارد ته شفت محسوب می شود ، که طرف درب هد می باشد.
سر شفت یا صاف صاف باشد هم سطح باشد یا یک میلی متر بیرون باشد ، نسبت بلبرینگ به انتهای شفت.
فیلتر روی دستگاه بهتر از روی کمپرسور است.
فشار استاندارد کارخانه ها 5 و 7 است که ما تا 9 می توانیم اضافه کنیم.

دستگاه آمالگاماتور
دستگاهی است که در دندانپزشکی از آن برای مخلوط نمودن پودر و جیوه به منظور پرکردن محل پوسیدگی دندان از
آن استفاده می شود این دستگاه در دو طراحی مختلف وجود دارد:
آمالگاماتور فله ای که پودر و جیوه آن به صورت 51 گرمی یا 111 گرمی در بازار خریداری می شود و در هر بار
خالی شدن مخزن پودر یا جیوه دستیار پزشک می تواند مقداری پودر یا جیوه در مخازن آن اضافه نماید در این صورت
با استفاده از این دستگاه فقط ایرادی که دارد پزشک می تواند پودر آمالگام یا جیوه را نوع ایرانی و خارجی را باهم
ترکیب نماید ولی نوع در کپسولی پودر و جیوه توسط همان شرکت سازنده به اندازه کافی در شکل های 1 و 2 و 3
واحدی داخل یک کپسول پودر و جیوه به اندازه کافی قرار دارد به خاطر اینکه جیوه داخل کپسول با پودر ترکیب نشود
جیوه داخل یک نایلون پلاستیکی می باشد و وقتی که کپسول روی دستگاه قرار می گیرد تا مخلوط جیوه و پودر آماده
شود حرکت نیمه دوار آن باعث پاره شدن نایلون جیوه شده و جیوه با پودر مخلوط می شود.
در نوع کپسولی مهم ترین مزیت این است که پزشک نمی تواند پودر یا جیوه را از انواع مختلف استفاده نماید.

قسمت های مختلف آمالگاماتور فله ای:
-1 مخازن پودر و جیوه
-2 اهرم تعیین کننده مقدار پودر و جیوه
-3 دوز متر
-4 لوله میکسر
-5 موتور میدان مغناطیسی )یا موتور القایی(
-6 درجه ای که به وسیله آن مقدار پودر را کم یا زیاد می نماییم.
-7 میکروسوئیچ زیر لوله میکسر در دستگاه های خارجی که تا درب آن بسته نشود دستگاه روشن نمی شود.
-8 تایمر کلید روشن و خاموش در 221 ولت
-9 درب لوله میکسر
11 شاخک های فلزی یا پلاستیکی داخل مخزن پودر برای همزدن پودر تا راحت درون لوله میکسر قرار گیرد. –

قطعات آمالگاماتور کپسولی:
-1 در خارجی ها از موتور میدان مغناطیسی: برای به حرکت در آوردن لوله ای که انبرک گیرنده کپسول را به خود
نگه می دارد.
-2 تایمر
-3 فنر نگه دارنده پیستون شیربرقی : فاصله دوز متر را بیش از اندازه نمی گذارد به چپ یا راست بچرخد.
-4 فنرهایی که خود موتور کپسولی را به بدنه وصل می نماید باز در خارجی ها انبرک و در ایرانی ها به جای
استفاده از موتور میدان مغناطیسی از موتور چرخ خیاطی استفاده شده لوله ای که انبرک را به حرکت در می
آورد.
-5 انبرک نگهدارنده کپسول
-6 کلید روشن و خاموش کردن
-7 پتانسیومتر در هر دو نوع خارجی و ایرانی برای کم و زیاد کردن دور موتور فقط در کپسولی ها

رفع عیب در فله ای:
-1 شل شدن پیچ های مخزن پودر و جیوه که باعث می شود هنگام روشن بودن دستگاه مقداری پودر و جیوه به
داخل دستگاه و در نهایت به بیرون دستگاه منتقل شود در این صورت می بایست ابتدا واشر بندی درب مخزن
جیوه و پودر را از سالم بودن آن اطمینان حاصل نمود یا در صورتی که واشر خراب شده است می توانیم به
وسیله یک صفحه مقوا یا پلاستیک نازک واشر برای آن درست نماییم و پیچ آن را عوض کنیم.
-2 شکستن یا ترک خوردن مخازن جیوه و پودر که باید تعویض شوند.
-3 گیر نمودن پیستون دوز متر که از اضافه شدن یا کم شدن مقدار پودر جلوگیری می نماید در این صورت دوز
متر را باز نموده و پیستون دوز متر را تمیز می نماییم و آن را آزاد می کنیم.
-4 خراب شدن لوله میکسر در صورتی که دنده های پیچ لوله میکسر خورده شده باشد می بایست کل لوله میکسر
را تعویض نماییم و دوم خرده شدن پیچ درب لوله میکسر که در این صورت درب لوله ی میکسر فقط تعویض
می شود.
-5 تایمر : آمالگاماتورهایی که تایمر مکانیکی دارند تایمر آنها را تعویض ولی آمالگاماتورهایی که تایمرشان
دیجیتالی باشند عیب آن را توسط اهم متر و تست قطعات ، قطعه خراب را پیدا و تعویض می نماییم.
-6 اگر دستگاه آمالگاماتوری هنگام روشن شدن سر و صدای زیادی تولید می نمود یا حرکت لوله میکسر کمتر از
حد معمولی بود خرابی آن از شل شدن پیچ لوله میکسر نسبت به شفت آرمیچر می باشد که در این صورت
باید پیچ آرمیچر را سفت نماییم.
-7 خرابی موتورهای کپسولی فقط در نوعی که از موتور چرخ خیاطی استفاده شده اولا نمی توان برای مدت زیادی
در روز از آن استفاده نمود زیرا سوختن موتور امکان پذیر می باشد که در صورت سوختن باید آن را تعویض
کنیم. دومین ایراد موتور خرده شدن زغال های آن است که در آن صورت زغال ها را باید طبق نمونه اصلی
تعویض نماییم.
دستگاه لایت کیور:
دستگاهی است که برای سفت نمودن مواد پرکردنی همرنگ دندان که به آن کامپوزیت می گویند. این دستگاه با
استفاده از یک لامپ هالوژن 12 ولت نوری را تولید می کند که از یک فیلتر یا گریتینگ )منشور( گذشته و فقط نور
آبی را از خود عبور می دهد نور آبی باعث سفت شدن مواد پرکردنی می شود. این مواد فقط به نور آبی حساس می
باشد.
39
این دستگاه برق 221 AC را به 12AC تبدیل می نماید و دارای یک فن و یک لامپ هالوژن کاسه دار می باشد که در
هنگام روشن شدن لامپ گرمای زیادی تولید می شود برای اینکه گرما به بدنه دستگاه صدمه نزند از یک فن برای
خنک نمودن آن استفاده می شود.
نور استفاده از دستگاه توسط تایمر قطع و برای استفاده مجدد می بایست کلید پوش باتنی دستگاه را بفشاریم در
قسمت هد دستگاه یک فیلتر قرار دارد که در صورت خراب شدن فن و ایجاد گرمای زیاد قطعه پلاستیکی که دور فیلتر
قرار دارد گرم می شود و حالت خود را از دست داده و به صورت مایع روی فیلتر می چسبد که در این صورت باید علاوه
بر برطرف نمودن عیب فن قطعه پلاستیکی دور فیلتر و فیلتر را تعویض نماییم.
قسمتی که نور را از فیلتر عبور می دهد تا به دندان برسد از قطعه ای شیشه ای به نام گایدلایت استفاده می شود که
خرابی این گاید لایت شکستن آن است که باید تعویض شود که برای تعویض می توانید قطر گایدلایت دستگاه را اندازه
بگیرید و یک گایدلایت تنها خریداری نموده و برای تعویض قسمت فلزی را روی حرارت گرم می کنیم تا چسپ شیشه
خودش را آزاد کند و گایدلایت از قطعه ی فلزی بیرون بیاید و بعد از اینکه قطعه فلزی را برای گایدلایت جدید آماده
نمودیم به اندازه طول قطعه فلزی دور گاید لایت را چسب قطره ای فوری زده و گایدلایت را طوری در آن قرار دهید که
چسب روی سطح شیشه به هیچ وجه نچسبد.

نوع دوم خرابی گاید لایت: دندانپزشکان بر اثر بی احتیاطی موقع نگه داشتن گایدلایت برای سفت شدن کمپوزیت
سر گایدلایت را به کمپوزیت می چسبانند و کمپوزیت روی گاید لایت خشک می شود و دیگر نور را از خود عبور نمی
دهد در این صورت گاید لایت باید تعویض شود.
فن دستگاه اگر کار نکند باید تست کنیم.
دستگاه کویترون )جرم گیری(:
دستگاهی است که برای جداشدن جرم ها از بین دندان و لثه از آن استفاده می شود این دستگاه در دو طرح مختلف
وارد بازار گردیده است:
-1 دستگاههایی که به روش میدان مغناطیسی ارتعاش ایجاد می کنند.
-2 دستگاههایی که به وسیله کریستال های پیزو الکتریک
41
هر دو دستگاه از نظر روش کار مثل هم می باشد و هر دو از نظر طراحی برد و طراحی شیر برقی و پدال مثل هم بوده و
برق آنها در هد آنها می باشد که در میدان مغناطیسی از سیم پیچ استفاده شده ولی در پیزوالکتریک از کریستال
پیزوالکتریک استفاده می شود.
ایراد دستگاه میدان مغناطیسی در این است که آب به هد نرسد سیم پیچ می سوزد.
ولی در هد پیزوالکتریک کمتر از 11 ثانیه نباید آب قطع شود زیرا باعث سوختن کریستال ها می شود.
42
عیب دو دستگاه :
خراب شدن شیربرقی ها یا رسوب گفتن آنها که اگر رسوب گرفته باشند آنها را باز نموده و می توانیم با یک سیم
خشک و نازک و یا آب جوش و جوش شیرین جرم را از بین ببریم ، در صورت سوختن شیرها باید آنها را تعویض نماییم
و اگر قطع تغذیه الکتریکی بود باید محل قطعی را در کابل هد یا میکروسوئیچ داخل پدال یا در نهایت روی برد آن
محل قطعی را پیدا یا قطعه معیوب را تعویض نماییم.
ایرادی که در دستگاههای جرم گیری میدان مغناطیسی بیشتر از پیزو وجود دارد فرسوده شدن اورینگ دور قلم می
باشد که در این صورت از بین هد و قسمت پلاستیکی قلم آب نشتی می کند در این صورت می بایست اورینگ آن را
تعویض نماییم.

 

اتوکلاو:

دستگاهی است که برای استریل نمودن لوازم و وسایل دندانپزشکی و بیمارستانی مورد استفاده قرار می گیرد. این
دستگاه نسبت به دستگاه استریل کننده قبلی )آون و فور( به این صورت بود که در دستگاه قبلی وسایل و لوازم با
گرمای خشک استریل می شد ولی در این دستگاه با استفاده از این دستگاه جدید لوازم و وسایل به وسیله حرارت
مرطوب استریل می شود. این دستگاه در دو طراحی مختلف در بازار تجهیزات پزشکی وجود دارد.
انواع اتوکلاو :
1 اتوکلاو گراویتی )سطلی( –
2 اتوکلاو پری وکیوم –

 

اتوکلاو گراویتی :
مخزن آب و تولید بخار در پایین دستگاه قرار دارد و بالاتر از سطح دستگاه سه پایه وجود دارد که محفظه چنبر را روی
آن قرار می دهیم محفظه چنبر مانند یک سبد می باشد در کف آن و اطراف بدنه آن دارای سوراخ هایی است که بخار
بتواند به راحتی به تمام وسایل داخل آن نفوذ نماید.

در این دستگاه لوازم و وسایل به صورت فله ای داخل محفظه قرار می گیرد و بخار تولیدی وقتی به دمای 121 درجه با
فشار 2.5 بار برسد یا 134 درجه حدود 2 بار برسد. شروع مرحله استریل محاسبه می شود

و در برنامه اول از زمانی که دما و بخار به 2.5 و 121 درجه رسد 18 دقیقه طول میکشد تا وسایل استریل شود بعد از مرحله استریل دستگاه آلارم
می دهد تا کاربر بخار تولید شده داخل آن را به وسیله شیر دستی خارج نماید.

وقتی بخار کاملا خارج شد کاربر می تواند درب دستگاه را باز نماید تا لوازم و وسایل با گرمایی که به بدنه اتوکلاو منتقل شده وسایل داخل چمبر را خشک
نماید ولی اگر برنامه دستگاه را 134 درجه انتخاب کنیم مدت زمان استریل 15 دقیقه طول می کشد فشار برابر 2 می
شود.

قسمت های مختلف اتوکلاو گراویتی:
-1 بدنه ظاهری دستگاه
-2 مخزن اصلی دستگاه که در آن آب المنت و محفظه چنبر قرار می گیرد.
-3 شیر تخلیه بخار که دستی می باشد و در بعضی از گراویتی های رومیزی این شیر برقی استفاده شده است
یعنی دستگاهی است که بین گراویتی و پری وکیوم طراحی شده است.
-4 اتاقک کوچکی که کنار دستگاه قرار دارد که در آن ترموکوپل یا ترموستات یا کلید ON و OFF دستگاه قرار
دارد.
-5 درب اتوکلاو که این درب می بایست توسط یک واشر آب بندی شود تا وقتی که فشار به حدود 2 تا 2.5 رسید
نگذارد بخار نشتی داشته باشد.
-6 روی درب اتوکلاو یک عدد گیج فشار و یک عدد سوپاپ اطمینان قرار دارد.

خرابی های اتوکلاو گراویتی:
-1 المنت
-2 ترموستات یا ترموکوپل
در صورت خرابی هر دو ، این قطعه باید تعویض شود البته اگر مکانیکی باشد ولی اگر الکترونیکی باشد می توانیم با
تعویض قطعه ای روی برد ایراد آن را بر طرف نماییم.
47
3 خرابی شیر تخلیه بخار : مربوط می شود به واشر آن که در صورت خرابی فقط واشر آن را تعویض می نماییم –
ولی چون دما و بخار آن بالا هستند بهتر است از واشرهایی استفاده کنیم که از جنس وایتون هستند.
4 فرسوده یا پاره شدن واشر درب اتوکلاو که در صورت فرسوده شدن تعویض می شود. –
5 خرابی گیج نمایش بخار که در صورت خرابی گیج را تعویض می نماییم. –
6 خرابی سوپاپ یک طرفه که معمولا بر اثر گذشت زمان فنر آن خاصیت خودش را از دست می دهد و واشر آن –
نیز در صورت خرابی کافی است واشر و فنر را تعویض و اگر واشر و فنر پیدا نشد یک سوپاپ که شرایط همان
سوپاپ را داشته باشد تعویض می کنیم.
معایب اتوکلاو گراویتی :
ایراد این اتوکلاو به این صورت است که وقتی وسایل استریل می شوند بلافاصله بعد از استریل نمی توان از آنها استفاده
نمود و باید صبر کرد تا لوازم و وسایل خشک شوند.
دومین عیب آن وسایلی که فلزی هستند اگر از استیل استفاده نشده باشند بعد از مدت کوتاهی دچار زنگ زدگی می
شوند که باید آنها را تعویض نمایند.
محاسن : کم هزینه و عمرطولانی از بزرگترین محاسن این دستگاه می باشد.
سوال: اگر اتوکلاوی بیاورند که المنت آن گرم می شود ولی مدتی طولانی تر به طول می انجامد تا فشار و دما به حد
معمول برسد ایراد آن چیست و چگونه رفع می شود؟
المنت رسوب گرفته است یا سولفاته شده است و باید به وسیله آب و جوش شیرین و روشن شدن المنت و باعث می
شود که آب به نقطه جوش برسد و جرم ها از المنت جدا شود.
1 در صورتی که فشار داخل اتوکلاو بالا نرود علت آن نشتی از درب آن یا شیر خروج بخار می باشد که می بایست –
واشرهای آن را تعویض نماییم.
2 داغ نشدن المنت : الف( سوختگی ب( قطع تغذیه الکتریکی –
ترموکوپل ، ترموستات : گذاشتیم روی 121 درجه روشن شد قطع نکرد مشکل از ترموکوپل است یا ترموستات و یا اگر
روشن نشد مشکل از ترموکوپل یا ترموستات است.

اتوکلاو پری وکیوم :
اتوکلاوهایی هستند که بستگی به طراحی شان در هر سیکل کاری یا 3 بار برنامه ریزی شده اند و بخار آن تخلیه شود و
مجددا بخارگیری شود یا 4 بار این عمل تکرار شود.

نحوه کار اتوکلاو پری وکیوم :
این اتوکلاوها طوری طراحی شده اند که مخزن تولید بخار از محفظه چنبر جدا باشد و توسط یک شیر برقی مسیر آن
به مخزن بخار وصل شده و یک مسیر دیگر توسط دو یا چند شیربرقی، بخار داخل چنبر را به مخزن آب یا فاضلاب
وصل می نماید و مسیر سوم آن به پمپ مکش هوا و یا بخار داخل اتوکلاو به بیرون می باشد وقتی سیکل کاری اتوکلاو
شروع می شود تا زمانی که به طول می انجامد بخار کافی تولید شود پمپ وکیوم روشن شده و هوای داخل محفظه
چنبر را تا 800mmHg تخلیه می نماید. پس از اتمام این مرحله شیر برقی مسیر مخزن تولید بخار به محفظه چنبر –
روشن شده )باز شده( وتا mmHg811 + بخار به داخل محفظه چنبر می فرستد وقتی این سیکل تمام شد دوباره پمپ
خلا روشن شده و بخار موجود در آن را تا mmHg811 تخلیه می نماید و بعد شیر مسیر بخار باز می شود تا بخار –
وارد محفظه چنبر شود این سیکل در بعضی از طراحی ها 3 بار و در بعضی 4 بار.
پس از مرحله سوم یا چهارم ، پس از تخلیه کامل بخار و منفی شدن فشار داخل محفظه چنبر شیر شکست خلا باز می
شود و هوای گرم وارد محفظه چنبر می شود تا فشار داخل محفظه چنبر و بیرون مساوی شود آن وقت اتوکلاو اجازه
می دهد تا میکروسوئیچ درب تغذیه شده و درب اتوکلاو را باز نمایند. ) ولی در اتوکلاو فراز مهر می بایست هنگام آلارم
پایان کار دستگاه ، میله ای که پشت اهرم نگهدارنده درب می باشد را باز می کنیم.
وقتی درب اتوکلاو باز شد می توانیم بلافاصله از وسایل داخل آن استفاده نماییم.
محاسن اتوکلاو پری وکیوم : به محض اتمام سیکل کاری دستگاه از وسایل و لوازم داخل می توان استفاده نمود.
از معایب این نوع اتوکلاو گران و پر هزینه می باشد.
خرابی های اتوکلاو پری وکیوم:
-1 سوختن المنت که باید تعویض شود.
-2 عدم تغذیه الکتریکی که به وسیله اهم متر محل قطعی یا سوختن قطعه روی برد را به وسیله اهم متر پیدا و
تعویض می نماییم.
-3 جرم گرفتن المنت در اثر استفاده از آب های معمولی

اتوکلاو تجهیزات دندانپزشکی

تجهیزات دندانپزشکی

-4 رسوب گرفتن المنت که پس از رسوب گیری آن باید المنت را از نظر ظاهری کاملا بازدید نمایید که روی آن
زنگ زدگی وجود نداشته باشد اگر روی المنت زنگ زدگی بود روی آن را به وسیله یک سمباده از بین ببرید تا
مطمئن شود که حفاظ فلزی المنت سوراخ نشده باشد.

-5 خراب شدن ترموکوپل یا ترموستات مثل دستگاه قبل عیب آن را برطرف می نماییم. خراب شدن هر کدام از
شیربرقی ها که باید اطمینان پیدا کنیم اگر سوخته آن را تعویض نماییم. و در صورتی که تغذیه آنها قطع شده
تغذیه آن را وصل نماییم و یا اگر فیلتر آن جرم گرفته است فیلتر آن را جرم زدایی کنیم.

اگر فیلتر شیربرقی پلاستیکی بود برای جرم زدایی آن از جوهر نمک استفاده نمایید ولی در صورتی که فیلتر
فلزی باشد باید فیلتر را در یک ظرف آب با کمی جوش شیرین روی شعله به مدت 1 تا 2 ساعت جوشانده شود

منتهی در یک ساعت دوم هر 11 دقیقه یکبار فیلتر را بیرون ما آوریم و به وسیله یک آب پرفشار آن را تست
می کنیم که مسیرهای فیلتر باز شده یا نه . این کار را تا زمان باز شدن محفظه های فیلتر ادامه می دهیم و
وقتی که محفظه ها باز شدند آن را به وسیله یک آب گرم پرفشار آنقدر شستشو می دهیم تا اثر جوش شیرین
از بین برود.
خرابی پمپ وکیوم :
-1 گرفتن فیلتر آن که باید جرم گیری شود.
-2 نشتی بین مخزن چنبر تا پمپ مخزن بخار که نمی گذارد هوای داخل چنبر به طور کامل تخلیه شود در این
صورت محل نشتی را پیدا و بر طرف می نماییم.
خرابی پمپ وکیوم :
-1 سوختن پمپ که باید تعویض شد.
-2 عدم تغذیه پمپ که باید با استفاده از اهم متر عیب آن را بر طرف نماییم.
-3 کثیف شدن فیلتر ها که باید جرم زدایی شوند یا تعویض شوند.
-4 خراب شدن شیر برقی ها که در صورت خراب شدن ، سوختن یا نشتی شیر برقی کامل تعویض و در صورت
قطع تغذیه الکتریکی باید به وسیله اهم متر ایراد را برطرف نماییم.
-5 خراب شدن گیج فشار
-6 خراب شدن سوپاپ اطمینان که می توانیم فنر و واشر لاستیکی داخل آن را تعویض کنیم و می توانیم کل
سوپاپ آن را تعویض نماییم.
-7 خراب شدن واشر دور درب اتوکلاو و دور درب مخزن بخار اتوکلاو که باید مثل خودشان ولی از جنس وایتون
تعویض شوند.
50
-8 خرابی یا قطعی میکروسوئیچ ها که در صورت قطعی مسیر قطعی را پیدا و وصل می نماییم و در صورت خراب
شدن به دلیل متفاوت بودن میکروسوئیچ ها از نظر ظاهر باید عین همان تعویض شود.
این نوع اتوکلاوها پس از اتمام سیکل کاری درب اتوکلاو با فرمانی که از برد می گیرد خود به خود باز می شود اگر درب
اتوکلاوی از نوع پری وکیوم پس از سیکل کاری باز شد به دو نکته توجه داشته باشید:
-1 فشار داخل با بیرون مساوی باشد.
-2 قطع تغذیه میکروسوئیچ مخصوص درب

اگر فشار داخل اتوکلاو باعث باز نشدن درب باشد باید مسیر شکست شیربرقی که در مسیر خلاء قرار گرفته است
بررسی شود تا فشار داخل اتوکلاو مساوی بیرون گردد.

این عیب در صورتی اتفاق می افتد که شیر برقی در وسط برنامه قطع یا سوخته شود در این صورت مسیر ورود هوا به داخل اتوکلاو بسته می شود که می توانیم به وسیله آزمون با اهم متر متوجه شویم که شیر برقی سوخته یا تغذیه آن قطع شده است

اگر تغذیه آن قطع شده باشد باید اول تغذیه آن را برقرار نماییم دوم در صورتی که سوخته باشد شیربرقی را باز می نماییم تا مسیر شکست خلاء باز شود و فشار داخل و بیرون دستگاه مساوی شود و درب باز شود در این صورت درب دستگاه را باز می نماید

و نکته مهم این است که برای باز شدن درب به هیچ وجه با زور باز نکنیم.
المنت دور بدنه اتوکلاو که باعث می شود خود بدنه اتوکلاو و وسایل آن به طور طبیعی گرم شود تا بخاری که دارد
محفظه چنبر سرد و به مایع تبدیل شود.

این المنت معمولا در بین بدنه اصلی اتوکلاو و قاب ظاهری اتوکلاو قرار دارد و رفع عیب المنت مانند المنت دستگاه می
باشد.
سنسور فشار :
خراب شدن مکانیکی آن که باید سنسور آن تعویض شود در صورتی که سنسور سالم باشد ولی پیامی به برد داده نشود
علائم قطعی تغذیه سنسور می باشد که باید به وسیله اهم متر عیب آن را بر طرف نماییم.
سنسور دما :
دو ایراد دارد یکی سوختن که باید تعویض شود ، دومی قطع تغذیه الکتریکی که به وسیله اهم متر باید عیب آن را پیدا
کنیم.
51
کمپرسور :
کمپرسور دستگاهی است که قابلیت متراکم نمودن هوای لازم را برای راه اندازی سیستم توربین ، ایر موتور و پوار به
وجود می آورد.
شماتیک کمپرسور:
52
قسمت های مهم کمپرسور :
-1 موتور الکتریکی که راه انداز آن خازن می باشد
-2 سیلندر و پیستون کمپرسور
-3 کلید اتوماتیک که با فشار باد ذخیره شده قطع و وصل می گردد.
-4 گیج نمایش فشار داخل مخزن
-5 سوپاپ اطمینان یکطرفه
-6 شیر یکطرفه ورود هوا به مخزن و کلید اتوماتیک
-7 فیلتر سر راه مکش
-8 شیر تخلیه : که در دو قسمت مخزن جداگانه تعبیه گردیده است و کار هر کدام به شرح زیر می باشد:
الف( شیر خروج هوا : که هوای فشرده تقریبا خالص به داخل سیستم یونیت هدایت می شود.
ب( شیر خروج آب و املاح بوجود آمده در مخزن
9 پروانه بزرگ که سیلندر توسط تسمه به موتور متصل است و فولی که روی شفت الکتروموتور قرار گرفته است. –
11 تسمه –
انواع کمپرسور دندانپزشکی:

-1 کمپرسور معمولی : این نوع کمپرسور دارای صدای زیاد می باشد و می بایست خارج از اتاق و در هوای آزاد قرار
گیرد.
-2 کمپرسور یخچالی : که به دلیل صدای کم در دندانپزشکی بیشتر مورد استفاده قرار می گیرد.
توضیح در مورد کمپرسور معمولی : معمولا به دلیل مخلوط کردن روغن با هوای فشرده یک نوع کمپرسور که نیازی
کمتری به روغن دارد به نام OIL FREE جایگزین شده است. اما به دلیل خرابی زیاد استقبال چندانی از آن نشده است.

سوال 1 : اگر کمپرسور در حال کار بود ولی هوا داخل مخزن هوا نمی شد ایراد چیست؟
جرم گرفتن سوپاپ ها که نمیذاره هوا وارد سیلندر شود. دوم خود سیلندر خوردگی داشته باشد، شیر اطمینان )فنر و
پیستون خوردگی دارد(، نشتی مخزن ) اطراف گیج ، سوپاپ و شیر یکطرفه(

سوال 2 : اگر کمپرسوری موقع استراحت نشتی داشت مربوط به کدام قسمت است؟ ایراد از نشتی کلید اتوماتیک ،
نشتی پیچ گیج و نشتی سوپاپ اطمینان می باشد.
کمپرسور دندانپزشکی
سوال 3 : اگر هوا خروجی در یونیت آب و روغن بود پیستون خورده شده و روغن به درون مخزن هوا وارد می شود و در
مخزن جمع می شود.

سوال 4 : اگر شیر تخلیه آب و هوا را بعضی از شرکت ها بالا قرار دهند ؟ آب ته ظرف می ماند و مشکل دارد. بعضی
شرکت ها شیر را نمی گذارند و فقط پیچ یا یک درپوش می گذارند. و وقتی که کامل آب را خالی کردیم دوباره
کمپرسور را روشن نموده تا داخل مخزن، هوا پر شود.

خرابی های کمپرسور دندانپزشکی :

-1 کثیفی فیلتر یا جرم گرفتن آن که می توانیم فیلتر را تعویض یا ابر و نمد داخل آن را تعویض نماییم.
-2 خوردگی پیستون و رینگ که در این صورت روغن با هوای مخزن ترکیب شده ، در صورت خورده شدن رینگ
و پیستون باید سیلندر ، رینگ و پیستون توسط تراشکاری آب بندی شود.

-3 خرابی کلید اتوماتیک : پاره شدن دیافراگم آن که باید دیافراگم آن را تعویض نماییم.
-4 خراب شدن شیر یکطرفه : خرابی آن پوسیدگی یا زنگ زدگی فنر و قطعه ی لاستیکی که جلوی خروج هوا را
می گیرد در صورت زنگ زدگی یا فاسد شدن قطعه پلاستیکی می توانیم فقط فنر و قسمت لاستیکی آن را
تعویض نماییم یا به طور کامل شیر یکطرفه را تعویض نماییم.
-5 خرابی گیج فشار به دو صورت است:
الف( نشتی دادن از کنار پیچ آن می باشد که می توانیم توسط نوار تفلون آن را آب بندی نماییم.
ب( خرابی خود گیج که می بایست تعویض شود.
6 خرابی موتور کمپرسور –
الف( می تواند از فاسد شدن خازن باشدکه خازن را همان گونه که گفتیم تست می نماییم اگر شارژ و دشارژ شود
سالم است ولی اگر نشود باید طبق مشخصات همین خازن تعویض شود.
54
ب( سوختگی سیم پیچ موتور که سیم پیچی آن را عوض می کنیم )برویم جاهایی که موتورهای الکتریکی را سیم
پیچی می کنند سیم پیچی نمایند.(
ج( قطع تغذیه الکتریکی که از کابل و پریز ، دوشاخه ، سوکت و کلید عیب آن را برطرف می نماییم.
تست سوکت: اهم متر را روی حالت دیود می گذاریم ، اگر دو سر سیم اتصال کوتاه شود سالم است ، اگر بدنه و سوکت
اتصال کوتاه شود سوخته است. اگر دو سر سیم اتصال کوتاه نشد سوخته است.
7 خرابی سوپاپ اطمینان که مثل شیر یکطرفه عیب آن را برطرف می کنیم. –
تیوپ رادیولوژی پری اپیکال ) PA )
این نوع رادیولوژی فقط می تواند از دو یا سه دندان بیمار عکس برداری نماید. و چون از محیط کوچکی عکس می گیرد
در تشخیص و سرعت کار در امر معالجه سرعت می بخشد و در نتیجه بیمار هم به علت کوتاه بودن زمان و کوچک
بودن خروجی اشعه از عوارض جانبی اشعه در امان می باشد و به علت کوچکی دستگاه می توان آن را در اتاقک های
سربی کوچک در دندانپزشکی و یا نصب پاراوان در همان جا مورد استفاده قرار داد و همان اتاقک را با پوشش مناسب
برای تاریک خانه استفاده نمود که اکنون با ساخت دستگاه ظهور ثبت کار آسان تر شده است.

 

قطعات رادیولوژی:
-1 پایه
-2 بازوی ثابت و بازوی متحرک
-3 برد مخصوص تایمر دستگاه
-4 پتانسیومتر )کلید های افزایش و کاهش زمان(
-5 تیوپ تولید اشعه
توضیح : برای استفاده مناسب از دستگاه ، بازوی متحرک می تواند افقی و عمودی حرکت نماید و تیوپ طوری به بازو
نصب گردیده که زاویه دلخواه برای قرار گرفتن روی هر دندان مناسب باشد.

رادیوگرافی

 

تاریک خانه :
اتاقک تاریکی است که برای ظهور فیلم باید از ورود هر گونه نوری به داخل آن جلوگیری شود و تنها نوری که می توان
هنگام ظهور استفاده کرد و در ظهور فیلم اثر سوئی نداشته باشد نور قرمز است.
خرابی تیوپ رادیولوژی پری اپیکال ) PA 🙂

-1 کم شدن روغن آن که به روشی که گفته شد روغن به آن اضافه می کنیم.
-2 خرابی فیش متصل به تیوپ به بازو ، این فیش چون از یک فیش نو و ماده استفاده شده به مرور زمان مادگی
گشادتر شده که در این حالت در هنگام اکسپوز هیچ ولتاژی به تیوب نمی رسد

در این صورت باید تیوپ را باز
کرده و دستگاه رادیولوژی را از برق شهر جدا نماییم و به وسیله یک پیچ گوشتی داخل بازو فیش مادگی را
کمی جمع تر نماییم تا اتصال دو فیش به صورت کامل برقرار شود ولی قبل از وصل نمودن تیوپ به وسیله یک
سمباده نرم فیش سمت تیوپ را کاملا از سولفاته شدن یا سیاه شدن در اثر جرقه از بین می بریم.
-3 کلید اکسپوز که در اثر استفاده از آن کلید به مرور زمان خراب می شود که می بایست کلید شوتینگ یا
اکسپوز را تعویض نماییم.

قطع شدن کابل دستگاه رادیولوژی از داخل دو شاخه تا انتهای کابل که وارد دستگاه می شود. در این صورت با
استفاده از اهم متر روی حالت دیود اتصالات و سیم داخل کابل را بررسی و در صورت قطعی ،

اگر در دو شاخ آن بود باید کل کابل و دو شاخه تعویض شود ولی اگر در انتهای کابل بود می توانیم قسمتی از کابل را کوتاه
نماییم برای اینکه بدانیم تیوپ در اثر نرسیدن ولتاژ به آن کار می کند یا نه کافی است نسبت به خروجی اشعه
181 درجه مخالف آن قرار بگیریم و کلید اکسپوز را بزنیم در صورتی که صدای سوت کشیدن ناشی از چرخش
آند، می توان فهمید که اصلا برق به تیوپ نمی رسد یا برعکس.

اینستاگرام                    واتس اپ

کلیه حقوق طراحی این سایت در اختیار شرکت دانش تجهیز طب آسا است